تارنگار فرهنگی انجمن بشترنا
تارنگاری برای رسیدن به آرمان های انسانی
به گزارش ايرنا، خانم آيانو ساساكي، عصر روز شنبه در مراسم بزرگداشت حكيم ابوالقاسم فردوسي و حكيم عمر خيام در سالن فردوسي سفارت جمهوري اسلامي ايران در ژاپن، افزود: خيام توانسته است تحت تاثير انديشههاي فلسفي و تاثرات روحي، احساسات خويش را با زيبايي كامل و با منطقي قوي، در قالب رباعي ارايه كند. ساساكي، در اين مراسم كه با حضور سيد عباس عراقچي سفير جمهوري اسلامي ايران در ژاپن، اساتيد ژاپني و استادان زبان فارسي برگزار شد، درباره اين كه چرا خيام در زمان حياتش، به شاعري معروف نبود، گفت: علت آن در اين است كه او در رباعياتش مسايل فلسفي را مطرح كرده و سخن از باده به ميان آورده است. وي با اشاره به تحقيقاتي كه بر روي رباعيات خيام انجام داده است، اضافه كرد: در زمان تركان متعصب سلجوقي، خيام مطلب خود را در دسترس عموم قرار نداده بود. به گفته ساساكي، خيام، وضع اجتماعي ايران قديم را كه در آن آزادي بيان وجود نداشت، با چند رباعي به روشني نشان ميدهد. وي افزود: در اين رباعيات، حكيم عمر خيام نيشابوري، احتياط، رازداري و معاشرت با خردمندان را توصيه ميكند و از ناداني و تعصب قدرتمندان مي نالد. خانم ساساكي از تقويم جلالي خيام نيز به عنوان يكي ديگر از ويژگيهاي منحصر بفرد اين شاعر بزرگ ايراني ياد كرد و گفت: تقويم جلالي، به اندازه اي دقيق بود كه بنا بر اعتراف دانشمندان در كنگره بينالمللي يونسكو، كه براي نهصدمين سال وفات حكيم عمر خيام در سال ۱۹۹۹ميلادي در پاريس تشكيل شد، او در رياضيات ۶۰۰سال از رياضيدانان غرب جلوتر بود. وي در ادامه يادآور شد: رباعيات حكيم عمر خيام، تاكنون توسط اساتيد ژاپني از جمله توسط آقاي شيگه رو آراكي در سال ،۱۹۲۰به زبان ژاپني ترجمه شد. وي، گفت: معروفترين و محبوبترين مجموعه رباعيات خيام توسط آقاي ريوساكو اوگاوا به زبان ژاپني ترجمه شده است و به ژاپني زيبا، ساده و روان نوشته شده است. به گفته ساساكي، استاد ساوا و پروفسور كوروياناگي نيز از اساتيد برجسته ژاپني ، براي دانشجويان زبان فارسي در ژاپن ترجمه رباعيات خيام را به چاپ رساندهاند كه براي اين دانشجويان بسيار مفيد است. آقاي چين شون شين نويسنده معروف ژاپن نيز از جمله اساتيد ژاپني هستند كه در اين كشور اقدام به ترجمه رباعيات خيام به زبان ژاپني كرده است. وي گفت: دكتر حسين صادقي يكي از پزشكان معروف ايراني و پروفسور افتخاري دانشگاه لوزان، با مطالعه دقيق بيش از يك هزار و ۲۰۰رباعي و با در نظر گرفتن شخصيت علمي و اخلاقي حكيم عمر خيام نيشابوري، ۱۱۰رباعي از سرودههاي خيام را برگزيده و يك مجموعه از رباعيات را در سال ۱۹۹۸به چاپ رساند. به گفته ساساكي، اين كتاب كه در سال ۲۰۰۵به چاپ دوم رسيد، توسط وي به زبان ژاپني ترجمه شده است. اين محقق ژاپني، در ادامه خاطرنشان كرد كه براي وي خواندن رباعيات خيام و ترجمه كردن آنها به ژاپني، بسيار لذت بخش بوده و خدا را شكر ميكند كه چنين فرصت بزرگي را به وي عطا كرده است. ساساكي، ابراز اميدواري كرد كه رباعيات حكيم عمر خيام نيشابوري هر روز بيش از پيش در سراسر جهان محبوب و شناخته شود. در اين مراسم، با ارايه تابلويي از نقشه ايران قديم به خانمها دكتر آيانو ساساكي و دكتر كينگا ايلونا ماركوس محقق مجاري مقيم ژاپن و از اساتيد برجسته فعال در زمينه شاهنامه شناسي و خيام شناسي تقدير شد. جشن آبانگان در این یشت، او زنی است جوان، خوش اندام، بلند بالا، زیبا چهره، با بازوان سپید و اندامی برازنده، كمربند تنگ بر میان بسته، به جواهر آراسته، با طوقی زرین بر گردن، گوشواری چهارگوش در گوش، تاجی با سد ستارهی هشت گوش بر سر، كفشهایی درخشان در پا، با بالاپوشی زرین و پرچینی از پوست سگ آبی؛ اَناهید گردونهای دارد با چهار اسب سفید، اسبهای گردونهي او ابر، باران، برف و تگرگ هستند.



(دهمین روز از آبان ماه باستانی و چهارمين روز از آبان ماه خورشیدی)
...اینک آبها را میستاییم، آبهای فروچکیده و گردآمده و روان شده و خوب کـُنش ِ اهورایی را...
(یسنا - هـات 38 - بند 3)
جشن آبانگان، جشنی است در گرامیداشت ستارهی روان (سیاره) درخشان اَنَهیته/آناهید (زهره) و رود پهناور و خروشان آمودریا (رود جيحون) و (بعدها ایزدبانوی بزرگ آبها در ایران).
اَردوی سوره آناهیتا Ardavi – Sura Anāhita ایزدبانویی ایرانی بسیار برجستهای است كه نقش مهمی در آیینهای ایرانی دارد و پیشینهی ستایش و بزرگداشت این ایزد بانو در فرهنگ ایرانی به دورههای پیش از زرتشت در تاریخ ایران میرسد.
بخش بزرگی در کتاب اوستا به نام" آبان یشت" (یشت پنجم) که یکی از باستانیترین یشتها میباشد به این ایزد بانو اختصاص دارد. 
او در بلندترین طبقهی آسمان جای گزیده است و بر كرانهی هر دریاچهای، خانهای آراسته، با صد پنجرهی درخشان و هزار ستون خوشتراش دارد. او از فراز ابرهای آسمان، به فرمان اهورامزدا، باران و برف و تگرگ را فرو میباراند.
نیایشگاههای آناهیتا معمولا در كنار رودها برپا میشده و زیارتگاههایی كه امروزه با اسامی دختر و بیبی مشهور هستند و معمولا در كنار آنها آبی جاری است، بقایای آن نیایشگاهها هستند.
برخی حتی سفرههای نذری با نام بیبی (همچون بیبی سهشنبه) را بازماندهی آیینهای مربوط به آناهیتا میدانند.
آناهیتا همتای ایرانی «آفرودیت»، الههی عشق و زیبایی در یونان و (ایشتر)، الههی بابلی، به شمار میرود.
واژهی «آب» که جمع آن «آبان» است در اوستا و پهلوی «آپ» و در سانسکریت آپه( Apa ) و در پارسی هخامنشی «آپی» ميباشد.
این آخشیج (عنصر) همانند آخشیجهای اصلی دیگر چون آتش و خاک و هوا در آیینهای ایرانیان باستان مقدس است و آلودن آن گناهی بس بزرگ است. برای هریک از چهار آخشیج، امشاسپندی (فرشته) ویژه نامگذاری شده است. به گواهی اوستا و نامههای دینی پهلوی، ایرانیان آخشیجهای چهارگانه را که پایهی نخستین زندگی است، میستودند.
در جشن آبانگان، پارسیان به ویژه زنان در کنار دریا یا رودخانهها، فرشتهی آب را نیایش میکنند. ایرانیان کهن آب را پاک و مقدس میشمردند و هیچگاه آن را آلوده نمیکردند و آبی را که اوصاف سهگانهاش (رنگ - بو - مزه) دگرگون میشد برای آشامیدن و شستشو به کار نمیبردند.
درباره جشن آبانگان روایت است که در پی جنگهای طولانی بین ایران و توران، افراسیاب تورانی دستور داد تا کاریزها و نهرها را ویران کنند. پس از پایان جنگ پسر تهماسب که "زو" نام داشت دستور داد تا کاریزها و نهرها را لایروبی کنند و پس از لایروبی، آب در کاریزها روان گردید و ایرانیان جاری شدن آب را جشن گرفتند.
در روایت دیگری نيز آمده است که پس از هشت سال خشکسالی، در آبانماه باران آغاز به باریدن نمود و از آن زمان جشن آبانگان پدید آمد.
زرتشتیان، همهساله در این روز همانند سایر جشنها به آدریانها (آتشكده ها) مىروند و پس از آن براى گرامیداشت مقام فرشتهی آبها، به كنار جوىها و نهرها و قناتها رفته و با خواندن اوستاى آبزور (بخشى از اوستا كه به آب و آبان تعلق دارد) كه توسط موبد خوانده مىشود، اهورامزدا را ستایش كرده و درخواست فراوانى آب و نگهدارى آن را كرده و پس از آن به شادى مىپردازند.
جالب اینجاست كه مىگویند اگر در این روز باران ببارد، آبانگان به مردان تعلق گرفته و مردان تن و جان خویش را به آب ميسپارند و اگر بارانى نبارد، آبانگان زنان است و زنان آب تنى مىكنند.
من نيز جشن آبانگان را به تمامی ايرانيان تبريك گفته و آرزوي سالي پر بركت، براي ميهن عزيزمان ايران دارم.
گردآورنده: بابك گنجيزاده طاري




